In deze vergadering stelde de raad van Appingedam de kaders van de begroting 2010 en de meerjarenraming vast. Ook de jaarrekening en het jaarverslag over 2008 werden vastgesteld. Het Ontwikkelingsperspectief 2030 Appingedam-Delfzijl werd opiniërend besproken, dat wil zeggen wel discussie, maar nog geen besluitvorming.

Vragen raadsleden

Bert Dieters (PvdA) wilde weten of de rupsen die de bomen aan de Kwikstaartlaan kaalvreten kwaad kunnen. De rupsen zijn ongevaarlijk en de bomen herstellen weer, antwoordde wethouder Usmany.

Op een vraag van Ben Zuur (PvdA) zei de wethouder dat de lokale duurzaamheidsmeter uitwijst dat Appingedam wat milieuvriendelijk en duurzaam beleid betreft net iets boven het gemiddelde presteert.

Jeanne Schoonhoven tenslotte vroeg informatie over de sloop van woningen aan de Stationsstraat. De bewoners zijn geïnformeerd, vertelde wethouder Manning, en hebben voorrang om in aanmerking te komen voor een van de zes woningen die ervoor in de plaats komen. Ze hebben echter geen belangstelling getoond. De woningbouwcorporatie is in dit geval verantwoordelijk voor de communicatie met de bewoners. De wethouder zegde toe dat hij bij de woningbouwcorporatie aan zal dringen op goede communicatie.

Jaarrekening en jaarverslag 2008

Over 2008 blijft een bedrag over van ruim 5 euroton. Dit is vrijwel volledig te danken aan een meevaller van Essent. Een groot deel hiervan wordt aan de algemene reserve toegevoegd, een kleiner deel wordt voor specifieke doelen bestemd.

Voor het eerst heeft de accountant een positief oordeel gegeven over de rechtmatigheid, d.w.z. dat de gemeente de regels goed heeft nageleefd. De raad was overigens zeer tevreden over het rapport van de accountant.

Martien van Bostelen (CDA) constateerde dat het beleid op het gebied van openbaar groen niet de beoogde resultaten heeft opgeleverd. Het wijkgericht werken komt niet uit de verf, vond hij, en de gemeente slaagt er niet in ‘overhoeken’ te verkopen. Wethouder Usmany antwoordde dat er steeds minder belangstelling is voor overhoeken. Het wijkgericht werken staat nog in de kinderschoenen, erkende wethouder Usmany. Er is wel overleg met bijvoorbeeld woningbouwcorporaties en ASWA, en signalen van burgers worden opgepakt, maar er is meer mogelijk op het gebied van burgerparticipatie.

Jeanne Schoonhoven (GB) vroeg of er volgend jaar weer een apart burgerjaarverslag komt. Nu is dat onderdeel van het algemene jaarverslag. De verplichting een burgerjaarverslag te maken verdwijnt, zei burgemeester Pot. Volgend jaar komt het college met een definitieve visie op het wel of niet uitbrengen van een burgerjaarverslag.

De raad stelde de jaarrekening en het jaarverslag daarna vast.

Kaderdiscussie

De raad discussieerde over de uitgangspunten voor de begroting 2010 en de meerjarenraming. Dit gebeurde op basis van de kadernota, waarin het college een voorstel deed om de financiële problemen in de komende jaren het hoofd te bieden. De economische crisis gaat ook Appingedam niet voorbij: de gemeente zal het de komende jaren met minder middelen van het rijk moeten doen.

De fracties hielden algemene beschouwingen en voelden elkaar aan de tand waar het ging om standpunten en keuzes.

Kadernota

In het lopende jaar 2009 komt er zo’n 150.000 euro minder binnen van het rijk dan was geraamd, maar dit kan, door minder uitgaven te doen, worden opgevangen.

In 2010 wordt echter een tekort voorzien van zo’n 5 euroton. Dit komt met name door lagere uitkeringen van het rijk, wat uiteraard te maken heeft met de economische recessie. Ook in 2011 stijgt de algemene uitkering nauwelijks. Voor 2012 en 2013 is nog niet bekend wat de gemeente uit het gemeentefonds krijgt. Wel wordt een toenemend aantal uitkeringsgerechtigden verwacht, wat tot extra kosten voor de gemeente zal leiden.

Het college stelde onder meer de volgende uitgangspunten voor de komende jaren voor:
-          het huidige voorzieningenniveau en de plannen (o.a. ontwikkeling centrum, Opwierde, Brede School, intergemeentelijke samenwerking) handhaven, maar in een matig tempo. Dus niet stilstaan, maar: voorwaarts!
-          de begrafenisrechten, afvalstoffenheffing en rioolrechten kostendekkend maken;
-          de Onroerende Zaakbelastingen (OZB) verhogen met de ‘macronorm’ (3,25%);
-          de uitgaven aan gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen mee laten dalen en stijgen met de uitkering uit het gemeentefonds: ‘samen trap op, trap af’, zonder de leefbaarheid en het voorzieningenniveau aan te tasten;
-          voor 2010 het tekort eenmalig te dekken uit reserves en voor de jaren daarna te onderzoeken waarop bezuinigd kan worden; daarbij ook bekijken hoe de opbrengst uit de verkoop van de Essentaandelen kan worden ingezet.

Algemene beschouwingen van de fracties

De volledige Algemene Beschouwingen van de fracties zijn te vinden op de internetsite van de gemeente Appingedam: www.appingedam.nl. U kunt ook hier klikken om daar rechtstreeks terecht te komen. Hieronder een aantal hoofdpunten uit de beschouwingen.

PvdA
Joop van der Lei noemde in zijn betoog als centrale thema’s voor de stad: Wonen, welzijn en zorg, de ontwikkeling van het centrum en versterking van de economische kracht van de Eemsdeltaregio. De PvdA kiest dus voor ‘voorwaarts’. Het teruglopen van de bevolking (krimp) en het veranderen van de bevolkingssamenstelling (vergrijzing en ontgroening) moeten we accepteren, stelde hij, en als een uitdaging zien. Daarbij moeten keuzes worden gemaakt (niet alles kan overal) en moet worden ingezet op kwaliteit. Voorzieningen zijn een belangrijke pijler voor de leefbaarheid en de sociale infrastructuur en het verdwijnen ervan kan inwoners hard treffen, zeker de niet-mobielen, vindt de fractie. Een onderzoek naar de mogelijkheid van betaalbare starterswoningen zou de fractie toejuichen. De PvdA kiest voor handhaving van het pakket van voorzieningen voor de minima; er mag niet worden bezuinigd op de (in de raad afgesproken) inkomensgrens van 120% van het sociaal minimum voor onder meer bijzondere bijstand en langdurigheidstoeslag. Verder wil de fractie het pluspakket van de VKB (gericht op voorkomen van schulden) afschaffen, de samenwerking met de DEAL-gemeenten intensiveren en daardoor kosten besparen, en de inhuur van derden beperken.

CDA
Bert Raangs noemde een aantal CDA-speerpunten. De DEAL-samenwerking moet met kracht worden voortgezet, om de kwaliteit van het gemeentelijk beleid te vergroten en om een financieel voordeel te behalen. Het CDA wil ‘voorwaarts’ met deze samenwerking. Daarbij is digitale dienstverlening aan de burgers een speciaal aandachtspunt. Bij de ‘herijking’ van het welzijnsbeleid moet gekeken worden wat de kerntaken zijn en wie deze moet uitvoeren. Om de binnenstad aantrekkelijker te maken wil het CDA een brede dialoog met eigenaren, ondernemers en huurders van winkelpanden in het centrum. Ook het CDA beschouwt de bevolkingskrimp als een gegeven, maar de fractie vindt het grootste probleem hierbij dat de jongeren wegtrekken. Creatief en innovatief denken is noodzakelijk om goede en betaalbare huisvesting voor jongeren te realiseren, aldus Raangs. De fractie diende een motie in waarin wordt gepleit voor een ‘denktank’ bestaande uit gemeente, woningbouwcorporaties, partners in welzijn en zorg, jongeren, bouwbedrijven enzovoort. Deze denktank moet de opdracht krijgen een goede oplossing te zoeken voor de huisvesting van jongeren.

Gemeentebelangen
Namens de groep Gemeentebelangen betoogde Jeanne Schoonhoven dat Appingedam moet zich blijven ontwikkelen als een dynamische, levendige stad met een compleet voorzieningenpakket voor de regio. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van de kwaliteiten in DEAL-verband, die in de toekomst vanuit één organisatie zou moeten worden aangestuurd. Appingedam moet naar de mening van GB voor jong en oud een volwaardige woonstad zijn, met een gevarieerd woningaanbod, ook voor jongeren en jonge gezinnen. Om de positie van jongeren op de woningmarkt te verbeteren, diende GB een motie in waarin wordt gepleit voor startersleningen. De centrumontwikkeling is ook voor GB een speerpunt. Een deel van de opbrengst van de Essentaandelen zou daarin moeten worden geïnvesteerd. De promotie en marketing van de stad moet worden verbeterd, vindt GB. De huidige activiteiten van de VVV vindt de fractie ‘te mager’. Het welzijnsbeleid moet bij bezuinigingen worden ontzien, volgens de fractie, omdat de zwakkeren in de samenleving daar in een tijd van recessie op aangewezen zijn. De OZB wil de fractie slechts ‘kostenvolgend’ verhogen (met 1,25%). Tot slot schaarde de fractie zich achter het uitgangspunt ‘niet stilstaan, maar voorwaarts’, echter in een gematigd tempo.

D66
Jan Wolthof vond ook dat de gemeente ‘voorwaarts’ moet gaan met de plannen voor de toekomst, maar zag ook financiële risico’s, in een krimpsituatie in tijden van recessie. Een stevige lobby in DEAL-verband voor extra financiële middelen uit Den Haag vond hij  noodzakelijk.  Hij kon zich vinden in verhoging van de OZB met de macronorm, en stond ook achter het gebruik van eenmalige gelden om de begroting van 2010 sluitend te maken. Voor 2011 en volgende jaren moeten we, in overleg met de bevolking, ombuigingen zien te vinden, vond hij. Oud beleid voor nieuw inleveren en extra inkomsten zien te krijgen kunnen ook helpen. Hij wilde onderzocht zien of de huren voor gymzalen meer gelijkgetrokken kunnen worden met die in de omgeving, om deze kostendekkend te maken. De kwaliteit moet dan wel op peil zijn; voor het verbeteren daarvan vroeg D66 om een meerjarenplan. Ook Wolthof maakte zich zorgen om het winkelbestand in de binnenstad. Hij vroeg haast te maken met de vorming van een fonds, zodat de activiteiten van de handelsvereniging overeind kunnen blijven. Appingedam heeft toeristische potentie, stelde D66, en moet beter gepromoot worden. Tot slot vroeg Wolthof nog aandacht voor een voldoende en gevarieerd werkaanbod in de gemeente, voor bestrijding van stille armoede en voor optimale digitale dienstverlening aan de burger.

VVD
Omdat fractievoorzitter Henk Dijkstra nog herstellende was van een operatie, las Jan Wolthof op zijn verzoek de algemene beschouwingen van de VVD-fractie voor.

Ook de VVD schaarde zich achter het uitgangspunt dat niet op de rem moet worden getrapt, maar dat verder moet worden gegaan met de voorgenomen investeringen. Nu stilstaan zou funest zijn voor de positieve ontwikkeling van Appingedam, aldus de fractie. ‘Voorwaarts’ dus. Maar wel met inachtneming van de risico’s, zoals het minimabeleid, de stijgende kosten van de VKB en herontwikkeling van De Tip. Ook kon de VVD zich vinden in verhoging van de OZB met de macronorm. De fractie toonde zich verrast dat Ommelandercollege, Noorderpoortcollege en Fivelcollege de handen ineen hebben geslagen om het onderwijsaanbod in de toekomst op peil te houden. De ontwikkeling van het winkelaanbod in het stadscentrum baart de VVD zorgen. Er verdwijnen steeds meer kleinschalige winkeliers, wat deels leidt tot leegstand, en voor ander deel tot vestiging van grote winkelketens. Ook de VVD was blij met de vorming van een fonds voor de activiteiten in het centrum, maar drong er tevens op in gesprek te gaan met de ondernemers om te voorkomen dat het centrum verpaupert. Tot slot drong de fractie aan op betere promotie van de stad, door de VVV in samenwerking met de Stichting Promotie Appingedam.

Discussie

De discussie centreerde zich rond een aantal onderwerpen in de algemene beschouwingen.

Jongerenhuisvesting

Er werden twee moties over dit onderwerp ingediend.

Het CDA pleitte voor een brede denktank met als opdracht creatief en innovatief na te denken over oplossingen voor het probleem van de jongerenhuisvesting. Er zijn jongeren die graag terug willen naar Appingedam, maar hier geen geschikte en betaalbare woning kunnen vinden, betoogde Martien van Bostelen. Wethouder Manning betwijfelde of het probleem wel zo groot was als het CDA dacht. Er zijn voldoende goedkope huur- en koopwoningen voor starters, zei hij, hoewel die niet altijd van goede kwaliteit zijn. De andere fracties in de raad schaarden zich achter de motie van het CDA. Op voorstel van de PvdA werd de opdracht aan de denktank verruimd in die zin dat ook gekeken gaat worden naar een aantrekkelijke woomgeving voor jongeren. Deze motie werd unaniem aangenomen.

Gemeentebelangen stelde in haar motie voor een regeling voor startersleningen in het leven te roepen, om het voor jongeren gemakkelijker te maken een woning te kopen.  In 2005 was al eens een motie van het CDA aangenomen om deze mogelijkheid te onderzoeken, maar toen bleek dat Appingedam hier niet aan mee kon doen. Intussen kan dat wel. Omdat er nog wat vragen waren over de precieze insteek van deze regeling en over de kosten voor de gemeente, werd de motie aangepast in die zin, dat de mogelijkheden worden onderzocht. Ook deze motie kreeg de unanieme steun van de raad.

Gemeentelijke samenwerking

Verschillende fracties betoogden dat de gemeentelijke samenwerking in Eemsdeltaverband met kracht moet worden voortgezet. Ze willen daarbij ook een kostenvoordeel behalen.