De jaarlijkse begrotingsvergadering stond dit jaar in het teken van het sombere meerjarenperspectief. Het college kon de raad voor 2010, zonder echt drastische ingrepen, nog een sluitende begroting aanbieden, maar voor de jaren daarna zal dat niet meer lukken zonder pijnlijke ingrepen. Voor 2011 valt het nog mee, maar in 2012 zal het tekort naar schatting ruim 350.000 euro zijn en in 2013 meer dan 700.000 euro.
In 2010 gaan college en raad een stevige discussie voeren over de vraag waar in de begroting gesneden kan worden. Daarbij worden de belangen van de inwoners zorgvuldig afgewogen, maar er zullen fundamentele keuzes moeten worden gemaakt. De raad van Appingedam en het college konden elkaar in die lijn vinden.

Vragen raadsleden
Ben Zuur (PvdA) vroeg aandacht voor het huisvestingsprobleem van de Lokale Omroep Havenstad FM, die haar locatie in Delfzijl kwijtraakt. Kan het college zich, samen Delfzijl, inspannen een andere geschikte locatie te vinden, vroeg Zuur.

Wethouder Manning antwoordde dat Havenstad FM het college nog niet heeft benaderd en zei daarop te willen wachten. Hij toonde zich bereid om dan met Delfzijl hierover te praten.

Rapport ‘Steeds krachtiger besturen in Groningen’
In dit rapport van de Vereniging van Groninger Gemeenten wordt voorgesteld het bureau van de VGG in fasen uit te breiden, onder meer om de gezamenlijke platformfunctie te versterken en om een aantal taken te kunnen overnemen van regioraden die worden opgeheven. De raad werd voorgesteld hiermee in te stemmen.

Dit voorstel werd in oktober doorgeschoven naar de volgende raadsvergadering, omdat met name de PvdA-fractie erg kritisch tegenover de uitbreiding stond. Er werd nog wat aanvullende informatie verstrekt, op papier en in de raadscommissie, maar de PvdA bleek nog steeds niet overtuigd van de noodzaak van de personele uitbreiding.

Geert Bijleveld zei dat zijn fractie voorstander is van samenwerking, maar sterk betwijfelde of die op provinciale schaal in een VGG-bureau vorm moet krijgen. Je kunt ambtenaren ook met minder kosten bij elkaar brengen om expertise uit te wisselen, stelde hij. Zo’n bureau heeft volgens de PvdA de neiging zichzelf in stand te houden en uit te dijen. Bovendien vond hij dat, waar de gemeente ternauwernood de eigen organisatie overeind kan houden, er een verkeerd signaal wordt gegeven als er 8.000 euro per jaar beschikbaar wordt gesteld voor het optuigen van een nieuw bureau. Een flink aantal gemeenten heeft al nee gezegd, betoogde hij, en hij drong aan op een nieuwe discussie hierover in het VGG-bestuur.

Burgemeester Pot zei het standpunt van de PvdA te betreuren. Het voorstel is na zorgvuldige voorbereiding tot stand gekomen en al behoorlijk versoberd zodat de kosten beperkt zijn, zei ze. De meeste Groninger gemeenten willen geen herindeling, maar koersen op meer bestuurskracht door samenwerking. Die samenwerking krijgt vorm in clusters (zoals DEAL), maar er is ook een platform van gezamenlijke gemeenten op provinciale schaal nodig om die bestuurskracht optimaal in te vullen. De tegenstanders zijn òf gemeenten die nog lid zijn van de Streekraad Oost-Groningen of gemeenten die kiezen voor herindeling. Appingedam hoort daar niet toe: de Regioraad is opgeheven en de vrijvallende taken kunnen niet alle door de clusters worden opgepakt, betoogde zij.

Zij wilde wel toezeggen na een jaar te rapporteren hoe de ervaringen zijn en dan te bekijken hoe de volgende stap wordt gezet. Bert Raangs (CDA) ondersteunde deze lijn.

Na een schorsing benadrukte Geert Bijleveld niet tegen de VGG te zijn, maar twijfels te hebben bij uitbreiding van het VGG-bureau en de kosten ervan. Maar met de toezegging van een goede tussentijdse evaluatie waarin ook concrete resultaten worden gemeld, kon ook de PvdA leven met het voorstel, zodat het met algemene stemmen werd aangenomen.

Initiatiefvoorstel Gemeentebelangen VVV
Gemeentebelangen stelde voor het college opdracht te geven een onderzoek te starten naar de mogelijkheden van uitbreiding van de VVV Appingedam-Delfzijl met de gemeenten Loppersum en Eemsmond tot een VVV-Eemsdelta.

Jeanne Schoonhoven lichtte toe dat GB vindt dat de VVV nu, na een moeizame periode met financiële injecties van de gemeenten, goed op weg is, maar dat promotie en marketing van het gebied nog niet goed uit de verf komen. Een goed draaiende website en ontwikkeling van arrangementen voor het Eemsdeltagebied zijn volgens GB essentieel. Om dit optimaal op te kunnen pakken zou de VVV opgeschaald moeten worden naar Eemsdeltaniveau, zodat ook meer personeel kan worden aangetrokken. Daarbij denkt GB aan een ‘frontoffice’ in alle vier gemeenten, ondersteund vanuit een ‘backoffice’ met minimaal 2 fte’s.

Het college gaf een positief pre-advies over het voorstel, omdat het goed in de lijn van ontwikkeling van de VVV en in de regionale samenwerking past.

Henk Dijkstra (VVD) steunde het voorstel, hoewel hij betwijfelde of het echt meerwaarde heeft. Datzelfde standpunt had Jan Wolthof (D66). De PvdA, bij monde van Henk Swiersema, steunde het voorstel eveneens, met als wens dat ook de (financiële) inbreng van het bedrijfsleven in het onderzoek wordt meegenomen, zodat de VVV op termijn kostendekkend kan draaien. Dit zit  impliciet in het voorstel, antwoordde Schoonhoven. Bert Raangs (CDA) was erg kritisch. Een initiatiefvoorstel is een zwaar middel, vond hij, en in dit geval niet nodig, omdat de ontwikkelingen toch al deze kant op gaan. Hij had twijfels over de haalbaarheid om Loppersum en Eemsmond hiervoor te interesseren. Ook vroeg hij waar GB de extra middelen voor de personeelsuitbreiding vandaan denkt te halen. Jeanne Schoonhoven zei nog geen ‘potje’ te hebben om de eventuele meerkosten uit te betalen, maar benadrukte dat het in het voorstel alleen nog maar om een onderzoek gaat. Ze kreeg daarbij wethouder Manning aan haar zijde, die vond dat er nu niet vooruitgelopen moest worden op de resultaten van het onderzoek. Hij noemde het voorstel een welkome aanvulling op het bestaande beleid.

Bij de stemming bleek alleen de CDA-fractie tegen te zijn, zodat het initiatiefvoorstel van GB werd aangenomen. In het voorjaar van 2010 rapporteert het college de uitkomsten van het onderzoek aan de raad.

Begroting 2010 en meerjarenperspectief
In juni voerde de raad de kaderdiscussie, waarin de hoofdlijnen voor de begroting werden bepaald. Nu beoordeelde de raad hoe deze kaders in de begroting waren vertaald.

Reacties van de fracties
Sommige fracties bevroegen het college daar stevig op. Zo vroeg Bert Raangs (CDA) onder meer naar de resultaten van de DEAL-samenwerking. Daar komt in 2010 meer zicht op, antwoordde burgemeester Pot. Ook miste hij in de begroting de uitvoering van de CDA-motie over jongerenhuisvesting die de raad in juni aannam, waarin gevraagd werd een ‘denktank’ te vormen. Daar is het college druk mee bezig, zei wethouder Manning, dit wordt opgepakt in het kader van het ‘Pact van de regio’.

Harrie Doedens (GB) vuurde een groot aantal vragen af op het college. Hij vroeg bijvoorbeeld een toelichting op het niet meer subsidiëren van de jongerenwebsite. Die functioneerde niet naar verwachting, antwoordde wethouder Manning. Hij wees op alternatieven als Hyves, die een (gratis) discussieplatform voor Damster jongeren biedt. Ook vroeg Doedens naar de uitvoering van de GB-motie over startersleningen, waarop de wethouder zei dat geprobeerd wordt een vorm te vinden die zo weinig mogelijk kost voor de gemeente. Een andere vraag van Doedens ging over duurzaam onderhoud of privatiseren van steigers. Wethouder Usmany antwoordde dat de gemeente huiverig is voor privatiseren, omdat zij vindt dat de steigers voor iedereen toegankelijk moeten zijn, maar wel werkt aan duurzamer onderhoud.
De bijdragen van andere fracties waren meer constaterend en betogend van aard.

Joop van der Lei (PvdA) stelde vast dat bijna alle PvdA-kaders in de begroting terug te vinden zijn. Een belangrijk uitgangspunt voor de PvdA is dat er niet wordt bezuinigd op minimabeleid. Verder benadrukte Van der Lei dat vastgehouden moet worden aan het ambitieniveau van de gemeente en dat het Pact van de Regio (DEAL-gemeenten) een belangrijk middel is om de regio ruimtelijk en sociaal-economisch verder te ontwikkelen. Tot slot vroeg Van der Lei om een tijdige discussie over de noodzakelijke bezuinigingen in de komende jaren.

Henk Dijkstra (VVD) vond dat in de stad een megaprestatie is geleverd, gezien de vele zaken die zijn en worden ontwikkeld. Hij zag sombere financiële wolken in de toekomst en benadrukte dat de VVD-fractie niet weg zal lopen voor het maken van maatschappelijk pijnlijke keuzes.

Jan Wolthof (D66) was ook van mening dat die keuzes nodig zullen zijn. De kaasschaaf was tot nu toe voldoende, maar straks niet meer, stelde hij. Hij noemde het van groot belang dat de gemaakte keuzes ook helder worden uitgelegd aan de inwoners. Uitbreiding van beleid zit er niet meer in, stelde hij, we kunnen alleen oud beleid inruilen voor nieuw beleid. Hij wilde nog wel van het college weten welke acties er al zijn ondernomen om de gesubsidieerde instellingen te korten als de gemeente het met minder middelen moet doen. De instellingen hebben een brief ontvangen waarin staat dat in 2010 pas op de plaats wordt gemaakt en dat in de toekomst het ‘trap-op-trap-af’-principe gaat gelden, antwoordde wethouder Manning.

Discussie
Het college wil in 2010 een breed, zorgvuldig en diepgaand onderzoek naar bezuinigingsmogelijkheden en de raad ondersteunde dit. Een aantal onderwerpen werd alvast in de grondverf gezet.

Kostendekkendheid gemeentelijke tarieven
De PvdA zag hierin mogelijkheden, immers niet-kostendekkend werken is in feite subsidiëren, stelde Joop van der Lei. De raad heeft al eens bij motie uitgesproken dat de tarieven in principe kostendekkend moeten zijn. Martien van Bostelen (CDA) en Henk Dijkstra (VVD) wezen erop dat het erg lastig is om precies te berekenen wat iets kost. De raad concludeerde dat dit een belangrijk onderwerp is om mee te nemen in het bezuinigingsonderzoek.

Welzijn
D66 en CDA constateerden dat er nog geen concreet stuk ligt over de herijking van het welzijnsbeleid. De PvdA vond dat gekeken moet worden naar de kerntaken van gesubsidieerde instellingen. Bert Raangs (CDA) vroeg de andere fracties naar hun bereidheid om een kritische discussie over de huidige welzijnssubsidies te voeren.

Bert Dieters (PvdA) meende dat uitgegaan moet worden van maatschappelijke doelen, terwijl Harrie Doedens (GB) dit in bredere context wilde bekijken, waarbij de effecten voor de inwoners evenwichtig afgewogen moeten worden. Maar bent u ook bereid te snijden in voorzieningen die raken aan de leefbaarheid, vroeg burgemeester Pot. Martien van Bostelen (CDA) vond die toonzetting te negatief. Uitgaande van een zorgzame samenleving kunnen de doelen misschien ook op een andere manier worden bereikt, zei hij.

De conclusie was dat de raad in ieder geval deze discussie begin 2010 al wil voeren, en niet pas in juni.

Kerntakendiscussie en flexibele budgetten
Deze onderwerpen werden geagendeerd voor de discussie in 2010.

Motie ‘Mogelijke overname rioleringstaken door Waterbedrijf Groningen’
Gemeentebelangen diende een motie in waarin werd gevraagd te onderzoeken of het Waterbedrijf rioleringstaken van de gemeente kan overnemen. Het Waterbedrijf heeft veel expertise en door dit gezamenlijk op te pakken kunnen mogelijk kosten bespaard worden, legde Derk Reiffers uit. Wethouder Usmany wist te vertellen dat Rionoord, de bedrijfstak van het Waterbedrijf die zich richt op riooltaken, verkenningen aanbiedt aan gemeenten van de mogelijkheden. Aan de DAL-gemeenten (die hetzelfde systeem hebben) is zo’n aanbod inmiddels gedaan. Ze pleitte ervoor hiervan gebruik te maken. Als de gemeente zelf het onderzoek doet moet ze ook de kosten betalen, stelde zij, en als het bedrijf het aanbiedt niet. Derk Reiffers reageerde dat het hem ging om het resultaat, of dat nou ‘linksom of rechtsom’ werd bereikt.

Besloten werd de motie eerst aan te houden en gebruik te maken van het aanbod van Rionoord.

Videonotulering en meer geld voor deelname aan beurzen
Deze twee voorstellen voor nieuw beleid (waarvoor ruimte is gemaakt door oud beleid te schrappen) hadden de instemming van de raad. Het eerste houdt in dat de schriftelijke notulering zal verdwijnen om plaats te maken voor videoverslaglegging, die via internet te raadplegen is. Steeds meer gemeenten stappen hierop over. De raad denkt hiermee de burgers meer bij het werk van de raad te betrekken. Ophogen van het budget voor deelname aan beurzen juichte de raad ook toe, omdat dit in het belang is van het promoten van Appingedam.

Begroting vastgesteld
De begroting werd vervolgens met algemene stemmen vastgesteld.

Griffier